Nhiều nghiên cứu gần đây trên số lượng dân sinh bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) cho biết thêm các phát triển thành số như mức cực nhọc thở, tài năng gắng sức, căng phồng phổi là nguyên tố dự đoán tốt hơn FEV1. Kiểu dáng hình khí phế thủng và căng phồng phổi trên mức cần thiết được định hình là 1 trong nhóm người bệnh BPTNMT cùng với những đặc trưng về lâm sàng, cận lâm sàng, tất cả tỉ lệ tử vong cao và có những lưu ý khác hoàn toàn trong điều trị. Giảm bọn hồi thành phế nang, tăng chống lực đường thở vào cuối kỳ thở ra với tăng lực căng cholinergic của truất phế quản bé dại dẫn đến hiện tượng lạ chậm làm trống truất phế nang ở cuối kỳ thở ra cùng tăng thể tích cặn tính năng (FRC: Functional residual capacity) dẫn đến mồi nhử khí vào phổi tốt căng phồng phổi vượt mức (CPPQM).

Bạn đang xem: Khí phế thủng là gì

Xquang phổi có hình hình ảnh khí phế thủng. Chụp HRCT với phần mềm đo được Emphysema Index giúp định lượng cường độ khí truất phế thủng. Đo thể tích phổi có ­ FRC, ­ RV, ­ TLC; phế truất dung ký kết có biểu thị gián tiếp làm giảm IC, nhất là khi gắng sức. Các thuốc giãn truất phế quản công dụng dài như indacaterol, tiotropium, glycopyrronium cũng đã được chứng tỏ có công dụng tốt trên căng phồng phổi và giúp nâng cấp khả năng cụ sức, nếu đáp ứng kém rất có thể phối thích hợp thêm LABA. ICS chỉ định kết hợp khi gồm tiền sử hen hoặc tăng eosinophil. Điều trị không dùng thuốc bao gồm thở oxy tại nhà, phục hồi tác dụng hô hấp, thở chúm môi, bớt thể tích phổi qua nội soi với phẫu thuật.

COPD PHENOTYPE: EMPHYSEMA và HYPERINFLATION

– RECOGNIZING and TREATMENT APPROACH

Recent researchs on the COPD population has shown that many other variables lượt thích dyspnea, exercise capacity, hyperinflation are better predicting factors than FEV1. Emphysema and hyperinflation phenotype are determined as a group of COPD patients with special clinical và paraclinical symptoms with high mortality rate and different notices in treatment. Loss of elastic coil retraction of pulmonary parenchyma, increased end-expiratory airway resistant và increased cholinergic tone of small airways lead to prolonging the time for emptying alveoli, which in turn creates air trapping or lung hyperinflation. 

Chest Xray has emphysema signs. HRCT with software can measure Emphysema Index which helps determing degree of emphysema. Lung volume measurements show ­ FRC, ­ RV, ­ TLC; spirometry has indirect effect as lowering IC, especially when exercise. Long acting bronchodilators as indacaterol, tiotropium, glycopyrronium have proved good effective on hyperinflation and improve exercise tolerance, can địa chỉ LABA if bad response. Combined ICS is indicated when patient has asthma history or increased sputum eosinophil. Nonpharmacology includes home oxygen therapy, pulmonary rehabilitation, pursed lip breathing, surgery and bronchoscopic lung volume reduction.

Mở đầu

Từ 1955, Dornhorst lần đầu tiên mô tả hai kiểu dáng lâm sàng khác nhau của người mắc bệnh bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là ‘Blue Bloaters’ (Xanh phồng) và ‘Pink Puffers’ (Hồng thổi), trong những số đó "Blue Bloater" được thể hiện như một nhóm những người mắc bệnh trẻ tuổi hơn, viêm phế quản mạn, thường có bộc lộ của suy tim sung huyết với "Pink Puffer" là những bệnh nhân lớn tuổi hơn, gầy ốm bởi vì giảm khối cơ xương, không thở được nhiều cùng có dẫn chứng khí phế truất thủng rõ rệt.

Gần đây, nhiều nghiên cứu và phân tích trên số lượng dân sinh BPTNMT cho biết các đổi mới số như mức cạnh tranh thở, khả năng gắng sức, căng phồng phổi là gần như yếu tố tiên lượng tử vong chủ quyền và thậm chí là là đa số yếu tố dự đoán tốt hơn cả FEV1. Những bệnh nhân BPTNMT có bả khí cùng căng phồng phổi thường tương quan đến khó thở và kỹ năng dung nạp ráng sức rộng là liên quan đến mức độ ùn tắc luồng khí. Qua đó, mẫu mã hình khí truất phế thủng với căng phồng phổi trên mức cần thiết được định hình là 1 trong những nhóm người bệnh BPTNMT với những đặc trưng về lâm sàng, cận lâm sàng, gồm tỉ lệ tử vong cao và gồm có lưu ý khác biệt trong điều trị.

Bệnh học

Khí phế truất thủng được có mang về khía cạnh giải phẫu bệnh dịch như

Các náo loạn sinh lý dịch trong BPTNMT như bớt lực lũ hồi thành truất phế nang, tăng chống lực đường thở thời điểm cuối kỳ thở ra với tăng trương lực cholinergic của phế truất quản nhỏ tuổi dẫn đến hiện tượng lạ chậm có tác dụng trống phế truất nang ở thời điểm cuối kỳ thở ra. Hiện tượng kỳ lạ này dẫn đến hậu quả tăng thể tích phổi cuối kỳ thở ra (EELV: kết thúc – expiratory lung volume) hay còn được gọi là thể tích cặn công dụng (FRC: Functional residual capacity) dẫn đến bả khí vào phổi giỏi căng phồng phổi quá mức cần thiết (CPPQM).

*

Hình 1: hiệ tượng tăng thể tích phổi cuối kỳ thở ra ở người mắc bệnh BPTNMT

 

Có nhì hiện tượng: Căng phồng phổi quá mức cần thiết tĩnh cùng căng phồng phổi vượt mức, hai hiện tượng kỳ lạ này có thể xuất hiện độc lập hoặc kết hợp với nhau.

· Căng phồng phổi quá mức cho phép tĩnh: thông thường luôn có sự thăng bằng giữa lực co hồi chun (elastic recoil pressure) của thành ngực (hướng ra) và lực teo hồi chun của phổi (hướng vào). Lực co hồi chun của phổi sút theo tuổi dẫn cho tăng thể tích khí tồn dư trong phổi vào cuối thì thở ra từ bỏ nhiên. Ở người BPTNMT gồm khí truất phế thũng, lực co hồi chun của phổi bị giảm sút mức 0 do bệnh lý dẫn đến tăng thể tích phổi thời điểm cuối kỳ thở ra, đây call là hiện tượng kỳ lạ căng phồng phổi vượt mức tĩnh. Căng phồng phổi vượt mức tĩnh xuất hiện khá liên tiếp và nặng dần theo mức suy sút FEV1.

· Căng phồng phổi quá mức động: Ở người bình thường khi vắt sức, luồng khí thở ra đầy đủ để cho phép thở ra hoàn toàn thể tích khí lưu thông đang hít vào trước đó. Ở người mắc bệnh BPTNMT, tình trạng đủng đỉnh làm trống phế nang và tăng thêm nhịp thở khi ráng sức khiến cho thì hít vào new sẽ bước đầu trước lúc thì thở ra trước kết thúc. Khi đó, khi bạn bệnh càng rứa sức sẽ càng tăng thể tích vào cuối kỳ thở ra. Căng phồng phổi vượt mức động rất có thể xuất hiện độc lập hoặc kết hợp với căng phồng phổi quá mức cho phép tĩnh. Căng phồng phổi vượt mức động là tình trạng rất có thể điều chỉnh được và là mục tiêu hướng tới của một vài thuốc giãn phế truất quản.

Hậu trái của căng phồng phổi thừa mức

· Ảnh tận hưởng trên thể tích phổi: hiện tượng kỳ lạ chậm làm cho trống phế truất nang dẫn mang đến hậu trái tăng thể tích cặn công dụng FRC, tăng khí cặn RV với tăng tổng dung tích phổi TLC, tăng tỉ lệ RV /TLC. Biện pháp thở nhanh nông của người mắc bệnh BPTNMT càng làm cho giảm thời hạn thở ra và dẫn mang đến căng phồng phổi quá mức động nặng nằn nì hơn. Tăng FRC đang làm sút thể tích hít vào IC (IC = Vt + IRV) dẫn cho cản trở đáp ứng nhu cầu thông khí của cơ thể với gánh nặng gửi hóa khi núm sức và giảm kết quả của thông khí.

· Giảm khả năng gắng sức: Căng phồng phổi quá mức tác động vô ích trên khả năng dung nạp vậy sức và có tác dụng giảm kỹ năng vận động, giảm kết quả của các bài tập cầm sức trong công tác phục hồi chức năng hô hấp. Khi bao gồm tăng chống trở mặt đường hô hấp, cơ thở có nguy cơ tiềm ẩn bị mệt, mất hiệu quả bơm thông khí cùng tăng CO2 ­máu. Bớt lượng máu và oxygen hỗ trợ cho các chi.

· Ảnh hưởng trọn trên hệ tim mạch: Căng phồng phổi vượt mức lăm giảm kích thước các buồng tim, bớt dòng hồi giữ tĩnh mạch đổ về tim, làm sút đổ đầy thất yêu cầu và sút hậu cài đặt thất trái. Ở quy trình tiến độ muộn, bệnh mở ra các hậu quả tương quan đến tăng áp hễ mạch phổi.

Lâm sàng

Khó thở là triệu triệu chứng nổi bật, khó thở xuất hiện thỉnh thoảng gắng sức dẫn đến kém dung nạp nỗ lực sức. Người bệnh thường ho ít hoặc ho khan không nhiều đàm. Nếu gồm đàm, người bị bệnh thường khạc đàm kém tác dụng vì không hít vào đủ sâu.

Khám lâm sàng thấy người bệnh thường xuyên thở đẳng cấp thở ngực, teo kéo cơ thở phụ. Nghe phổi âm phế bào 2 bên giảm. Tổng trạng thường tí hon ốm, dịu cân, BMI thấp. Hạ oxy huyết chỉ xuất hiện thêm ở tiến độ muộn.

Cận lâm sàng

· X quang quẻ phổi: trên phim X quang phổi thẳng bao gồm hình hình ảnh điển hình của khí truất phế thủng: nhị phế ngôi trường tăng sáng, lồng ngực hình thùng, khoang liên sườn giãn rộng, cơ hoành dẹt cùng hạ thấp với vòm hoành thấp hơn đầu trước xương sườn 7.

Phim phổi nghiêng bao gồm hình ảnh tăng đường kính trước sau, tăng lên mức sáng sau ức > 2.5cm (tính trường đoản cú bờ sau xương ức ngang nút liên sườn IV cho tới quai đụng mạch chủ). Cơ hoành dẹt với độ cong cơ hoành 1.5cm.

*
*

*

Hình 2: Hình hình ảnh khí truất phế thủng bên trên phim X quang ngực thẳng với nghiêng

· CT scan ngực: Chụp CT scan độ sắc nét cao tất cả hình ảnh khí truất phế thủng khu vực trú hoặc phủ rộng 2 phế truất trường, đặc thù bởi phần lớn vùng phổi sáng rộng nhu mô phổi bình thường. Kết hợp với phần mềm đo được chỉ số khí truất phế thủng (Emphysema Index) giúp định lượng được mức độ khí truất phế thủng trên phim CT scan.

*

Hình 3: Hình hình ảnh khí phế truất thủng bên trên phim CT scan ngực.

 

· Đo hô hấp ký: Hô hấp ký kết ít có mức giá trị trong chẩn đoán căng phồng phổi quá mức. Giảm bề mặt sống là chỉ số biểu hiện gián tiếp, trong các số ấy đo SVC (slow vital capacity) ít sai số rộng FVC (forced vital capacity) và giúp review khả năng có tác dụng trống phổi giỏi hơn. Thể tích hít vào IC (Inspiration capacity) thay mặt đại diện cho khả năng tăng thêm thể tích khí lưu thông khi vắt sức (IC = Vt + IRV) với thường bớt trong bối cảnh tăng FRC và TLC, nhưng sút IC đối kháng thuần tất cả thể gặp gỡ trong một số trong những tình huống khác và vì vậy không xứng đáng tin cậy.

· Đo các thể tích phổi: có thể đo bằng phế thân ký kết (phlethysmography) hoặc các phương pháp pha loãng khí. Đo bởi các phương pháp pha loãng khí dễ loại bỏ chẩn đoán rộng so với phế thân ký

- Tăng TLC (Tổng dung tích phổi) > 120 - 130% giá trị dự kiến đo bằng phế thân ký kết là tiêu chuẩn vàng chẩn đoán căng phồng phổi thừa mức.

- Tăng FRC (Dung tích cặn chức năng) với tăng RV (thể tích khí cặn) kém quánh hiệu hơn tăng TLC khi chẩn đoán căng phồng phổi trên mức cho phép do hoàn toàn có thể phụ thuộc loại thở với dễ vậy đổi. Ở tín đồ già khỏe khoắn mạnh, RV với FRC là 30% cùng 55% giá trị TLC. Ở tín đồ bị COPD, những giá trị này rất có thể tăng lên tới 70% và 85% TLC.

- Cả ba trị số TLC, FRC và RV đều tăng đột biến theo thời gian.

- giảm IC/TLC Đo IC lúc nạm sức và đối chiếu với IC lúc nghỉ là một trong những chỉ số giúp khẳng định căng phồng phổi quá mức cần thiết động.

 

Hình 4: Tăng các thể tích phổi TLC, FRC, RV trong căng phồng phổi quá mức

*

Hình 5: tăng dần đều TLC, FRC, RV theo thời gian

Điều trị

· hiệ tượng điều trị:

- làm phổi gạnh bớt, giảm thể tích những vùng phổi đựng nhiều khí.

- Giảm bả khí, giảm căng phồng phổi quá mức động.

- cải thiện khả năng cầm cố sức

- bớt công hô hấp

· Điều trị cần sử dụng thuốc:

- dung dịch giãn phế truất quản: dung dịch giãn phế truất quản công dụng ngắn xuất xắc dài hồ hết giúp cải thiện căng phồng phổi trên mức cho phép tĩnh và động, cải thiện IC lúc vận động, giảm không thở được và tăng kỹ năng gắng sức. Một trong những nghiên cứu vãn còn cho biết thuốc giãn phế truất quản giúp giảm thể tích phổi cuối thì thở ra liên quan chặt chẽ với bớt triệu bệnh và tăng kỹ năng gắng mức độ của tín đồ bệnh hơn so với chuyển đổi FEV1. Các thuốc giãn truất phế quản tác dụng dài như indacaterol, tiotropium, glycopyrronium cũng đã được chứng minh có kết quả tốt trên căng phồng phổi với giúp nâng cấp khả năng thay sức. Phối hợp hai dung dịch giãn phế truất quản được hướng đẫn khi đơn trị liệu kém công dụng và nên được xem như xét hay quy ngơi nghỉ nhóm người mắc bệnh khí phế thủng và căng phồng phổi quá mức.

- ICS ko có tác dụng trên tác dụng hô hấp và căng phồng phổi còn phối hợp ICS/ LABA chỉ đến thấy nâng cao khả năng nỗ lực sức và giảm căng phồng phổi ở mức tương đương cùng với LABA đối kháng trị liệu.

· Điều trị không cần sử dụng thuốc: 

- Oxygen giúp bớt công hô hấp. Thở oxy đã chứng tỏ được là làm tăng năng lực gắng sức cùng kéo dài cuộc sống đời thường ở người mắc bệnh căng phồng phổi vượt mức. Tức thì cả đối với bệnh nhân không bớt oxy máu, thở oxy khi thế sức sẽ làm lừ đừ kích đam mê phát xung thần tởm hô hấp thông qua đó làm giảm nhịp thở. Thở oxy dạng heliox (hỗn vừa lòng 79% helium, 21% oxygen) có cơ chế tựa như thuốc giãn phế truất quản, có nghĩa là giảm kháng lực mặt đường thở.

- chương trình phục hồi chức năng hô hấp đa thành phần là vấn đề trị căn cơ của người bệnh BPTNMT, kết phù hợp với thuốc giãn phế quản giúp đưa về nhiều công dụng nhờ tác dụng trên cực nhọc thở, dung nạp gắng sức với căng phồng phổi. Kỹ thuật thở chúm môi kéo dài thời gian thở ra góp giảm mồi nhử khí.

-  Phẫu thuật cắt giảm thể tích phổi (LVRS) giảm bỏ 1 phần phổi giúp giảm căng phồng phổi quá mức, giúp cải thiện hoạt hộp động cơ hô hấp. Kỹ thuật này có lợi ở những người bị bệnh khí phế thủng ưu ráng thùy trên kèm giảm năng lực gắng sức.

- sút thể tích phổi qua nội soi (BLVR): Là kỹ thuật ít xâm lấn rộng với hai loại dụng cụ đang rất được sử dụng rộng rãi là valve nội truất phế quản và dây xoắn. Lựa chọn kỹ thuật bớt thể tích phổi bằng phẫu thuật xuất xắc nội soi cùng loại hình thức nào trong thủ pháp nội soi nhờ vào vào nhiều yếu tố: nấc độ và kiểu khí truất phế thủng (đồng nhất hay không đồng nhất) bên trên CT scan; sự hiện diện của thông khí mặt liên thùy (interlobar collateral ventilation), tình trạng triển khai những kỹ thuật này trên địa phương và cuối cùng là ý ý muốn của fan bệnh cùng thân nhân.

*
*

*
*

Hình 6: những dụng cụ bớt thể tích phổi qua nội soi

*

Hình 7: lưu đồ chọn lựa các kỹ thuật bớt thể tích phổi GOLD 2017 

Kết luận

· Khí phế thủng cùng căng phồng phổi quá mức là một tổ bệnh nhân COPD liên quan đến không thở được và kĩ năng dung nạp rứa sức rộng là nấc độ ùn tắc luồng khí. 

· Tăng chống lực mặt đường thở vào cuối kỳ thở ra, bớt tính đàn hồi thành phế nang với tăng lực căng cholinergic dẫn cho tăng bả khí trong phổi. Chẩn đoán căng phồng phổi vượt mức dựa bên trên hình hình ảnh học và đo thể tích phổi gồm tăng TLC, RV và FRC.

· dung dịch giãn phế truất quản là thuốc điều trị nòng cốt cho người bệnh COPD, trong các số ấy đồng vận β2 và kháng cholinergic hầu như có hiệu quả trên căng phồng phổi và bẫy khí, kết hợp nhiều thuốc giãn phế truất quản có tương đối nhiều lợi ích rộng so với đối kháng trị liệu.

· Cần phối hợp thêm các phương thức điều trị không dùng thuốc như phục hồi chức năng hô hấp, thở chúm môi, oxy liệu pháp, mổ xoang và sút thể tích phổi qua nội soi.

 Đỗ thị Tường Oanh

 

 

Tài liệu tham khảo

1. O’Donnell DE, Revill SM, Webb KA. Dynamic Hyperinflation và Exercise Intolerance in Chronic Obstructive Pulmonary Disease Am J Respir Crit Care Med Vol 164. Pp 770–777, 2001.

2. Deesomchok A, Webb KA, Forkert L, Lam YM, Ofir D, Jensen D, O’Donnell DE; Lung Hyperinflation và Its Reversibility in Patients with Airway Obstruction of Varying Severity COP; Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease, 7:428–437 ISSN: 1541-2555 print / 1541-2563

3. O’Donnell DE, Laveneziana p Physiology and consequences of lung hyperinflation in COPD; Eur Respir Rev 2006; 15: 100, 61–67.

Xem thêm: Đường Phèn Là Gì? Đường Phèn Có Tốt Không? Cách Làm Đường Phèn Có Tác Dụng Gì, Dùng Để Làm Món Gì

4. Dube BP, Guerder A. The clinical relevance of the emphysemahyperinflated phenotype in COPD. COPD research & prac, 2016 2:1

5. Global strategy for diagnosis, management & prevention of COPD. Updated 2017.